

























Исключения:
И/Ы после «Ц» (для контекста):
Вставьте пропущенные буквы
Упражнение 1
Разыграть, сыскать, санинспекция, сверхызысканный, доискаться — подискать, предигровой — межигровой, прединфарктный, заискриться — безыскровой, проинформировать — дезинформировать, безинвентарный, доисторический — предистория, подниматься, подитожить,сверхискусный — безыскусный, на именование — безымянный, заинтересоваться —безынтересный, изысканный, безнициативный, суперинфляция, фининспектор, безыдейный, безызвестный.
Упражнение 2
Сыграть мелодию, подыскать актёров, сымитировать звук, подытожить сказанное, межинститутские соревнования, предыдущий месяц, подыграть на гитаре, разыграть друга, межиздательское соглашение, безыглый ёж, сэкономить на поездках, вышел в суперигру, предыюньское волнение, безынициативный сотрудник, в ожидании санинспекции, безымянный палец, смог отыграться, поступил в мединститут, взимать налоги, обыск в квартире, начать сызнова, безыдейное кино, купить специнвентарь, ветви обындевели, безыгольное устройство, межигровой цикл, взыскательный художник, международный розыск.
Упражнение 3
Безымянная речка, произвести дезинфекцию, взимать налоги, безынвентарный учёт, межигровой проект, трёхиглая колюшка, обындеветь на морозе, проверка санинспекции, подать контриск, изымать документы, межинститутские соревнования, безыскусный рассказ, предыстория конфликта, безыглое растение, взыскательный художник, трёхимпульсный регулятор, безысходная тоска, назначен охотинспектором, сэкономить средства, безыдейное выступление, трансиранский маршрут, постинсультное состояние, обыграть соперников, встреча с фининспектором, безыскусственный восторг, студенты мединститута, двухигольная швейная машина.
Вандализм — это осознанное разрушение или порча культурных ценностей, памятников искусства и любого общественного или частного имущества. Термин произошел от названия древнегерманского племени вандалов, которые в 455 году разграбили Рим, уничтожив множество памятников античной культуры./
Մենք Շաբաթ օրը գնացել էինք Էջմիածին։ Ես շատ ուրախ էի քանի, որ շուտվանից չէի ճամփորդել։ Առավոտյան ես շատ ուրախ արդնացա ու հագնվեցի գնացի դպրոց։ Դպրոցում ես տեսա իմ ընկերներին։ Համարյա մեր դասարանի բոլոր տղաների եկել էին։ Առաջին վայրը, որը մենք գնացել էինք դա Սուրբ Հռիփսիմե տաճար։
Այնտեղ մենք աղոթեցինք, երգեցինք, ու խոսացինք Քահանայի հետ տեր Մարկոսի։
Իսկ հետո Մենք գնացինք Մայր աթոռ։ Այնտեղ մեզ ուղեկցեցին Տեր Քաջիկը և Տեր Գևորգը։

Այնտեղ մենք շա՜տ սոված էին և հեռվում տեսանք սրճարանի պես մի վայր մենք այցելցինք այդ սրճարանը և նստեցինք հաց կերանք (մեր բերած): Իսկ, հետո ուժ հավաքելուց հետո մենք գեղեցիկ շրջան կազմեցինք և մեզ նվերներ տվեցին։ Մեզ նվիրեցին, Մայր Աթոռի նկար, Ամենօրյա աղոթագիրք ու փոքրիկ նկար։ Այդ փոքրիկ նկարները տարբեր էին։ Ինձ տվել էին նկար որտեղ Աստված իր հրեշտակների հետ էր։ Նվերները ստանալուց հետո մեզ ուղեկցեց Տեր Գևորգը Մայր Աթոռի մոտ և պատմեց նրա մասին, թե ո՞րտեղ են ապրում մարդիք, և շատ բաներ հետո մենք գնացինք Մայր Աթոռի թանգարանը և թանգարանի աշխատողը պատմեց դրա մեջ գտնվող իրերի մասին։ Եվ վերջին վայրը, որ մենք գնացինք դա Սուրբ Գայանեն էր։ այնտեղ մենք նստեցինք Հանգստացանք ու վերջացրեցինք մեր Ճամփորդությունը Էջմիածնի վայրերով։

Մենք վերադարձանք դպրոց և պոնչիկ կերանք ու հետո տուն գնացինք։
1. Թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով. – 7, 21, 0, – 40, – 6, 28, 30, – 2
-40, -7, -6, -2, 0, 21, 28, 30:
2. Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով. 50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18
88, 50, 29, -18,-33, -37, -67:
3. A կետից դեպի B կետն է ուղևորվել բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 ժ հետո նույն երթուղիով ուղևորվել է շոգենավը, որի արագությունը 24 կմ/ժ է։ Որքա՞ն է A և B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ:
4. Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.
ա) -9 + 8 = –1
դ)-18 + 7 = –11
է) 5 + -2 = 3
բ) –3 + -3 = –6
ե) -12 + 2 = –10
ը) 25 + -5 = 20
գ) –8 + -2 = –10,
զ) -29 + 20 = 9
թ) –5 + -6 = –11
5. Կատարե՛ք հանում.
ա) 34–(–7)= 27
գ) 101 – (–8)=93
ե) 29 – (–11)=18
է) –70 – (–14)=-56
բ) –48–(–25)=-23
դ) –17 – (–34)=17
զ) –52 – (–2)=-50
ը) 82 – (–3)=-79
6. Գտե՛ք գումարը.
ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=-9
գ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=-18
բ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=-36
7.Կատարե՛ք գումարում.
ա) 3,82 + 41,705=45,525
գ) 8,903 + 152,9=161,863
ե) 5,51 + 6,36=11,87
բ) 0,921 + 4,8=5,721
դ) 0,0032 + 1119,69=1119,7532
8. Լուծե՛ք հավասարումը.
ա) 1 – 0,99 = 0,01
գ) 8,64 – 8,64 = 0
ե) 1,3 – 0,3 = 1
բ) 4,52 = 15 – 10,48
դ) 20,3 = 20.75 – 0,45
զ) 17,4 = 18,6 – 11,2
9. Գնել են կոնֆետի 12 մեծ և փոքր տուփեր։ Մեծ տուփի կոնֆետների զանգվածը 800 գ է, իսկ փոքրինը՝ 500 գ։ Կոնֆետների ընդհանուր զանգվածը 6 կգ 900 գ է։ Քանի՞ մեծ և քանի՞ փոքր տուփ կոնֆետ են գնել։ 8 հատ մեծ մեկ հատ փոքր
10. Տրված են երկու շրջանագծեր՝ O և O՛ կենտրոններով (տե՛ս նկ. 2) և համապատասխանաբար 56 սմ և 72 սմ շառավիղներով։ Գտե՛ք AOBO՛ քառանկյան պարագիծը։

256սմ
Երկիրը մի հսկայական գունդ է, որի մակերևույթը պատված է ցամաքով և ջրով: Իսկ ուրիշ ի՞նչ մարմիններ կան աշխարհում:
Դրանցից ձեզ առավել ծանոթ են Լուսինն ու Արեգակը: Մութ գիշերը երկնքին նայելիս մենք տեսնում ենք բազմաթիվ լուսատու, առկայծող կետեր: Դրանք աստղերն են: Բացի աստղերից՝ հայտնի են նաև մեծ ու փոքր երկնային շատ այլ մարմիններ, օրինակ՝ Արեգակի շուրջը պտտվում են նրա համեմատ փոքր չափեր ունեցող մարմիններ, որոնք կոչվում են մոլորակներ: Դրանցից մեկը Երկիրն է: Հետագայում դուք կծանոթանաք երկնային մի շարք այլ մարմինների:
Այդ բոլոր մարմինների ամբողջությունն ընդունված է անվանել տիեզերք: Տիեզերք բառը նշանակում է մեծ եզերք (տի՝ մեծ): Այսինքն՝ տիեզերքն այն ահռելի տարածությունն է, որը լցված է հսկայական թվով տարբեր չափեր և զանգվածներ ունեցող երկնային մարմիններով:
Արեգակնային համակարգը մնում է Ծիր Կաթինի գալակտիկայի համակարգի մեջ։ Արեգակնային համակարգի կենտրոնական մարմինն Արեգակն է։ Համակարգի մյուս մարմիններ են մոլորակներն իրենց արբանյակներով, թզուկ մոլորակները, աստղակերպները, գիսավորները, ասուպային մարմինները։ Դրանք անհամեմատ փոքր են Արեգակից։
Արեգակը շիկացած գազային գունդ է, որից ճառագայթող ջերմությունն ու լույսն ապահովում են Երկրի վրա կյանքի համար անհրաժեշտ պայմաններ։ Արեգակի չափերը պատկերացնելու համար նշենք, որ նրանում կարելի են տեղադրել մեկ միլիոն երեք հարյուր հազար երկրագունդ։ Արեգակի մակերևույթի ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 6000 °C, իսկ կենտրոնում այն հասնում է մինչև 14-15 միլիոն °C։ Հենց այսպիսի բարձր ջերմաստիճանի շնորհիվ է, որ Արեգակի լույսն ու ջերմությունը հասնում են մինչև Երկիր։ Արեգակի տարիքը գնահատվում է մոտ 5 միլիոն տարի։ Երկրից Արեգակ հեռավարությունը մոտ 150 000 000 կմ է։

Արեգակի շուրջը պտտվում է ութ մոլորակ։ Ըստ Արեգակից ունեցած հեռավորության՝ դրանք դասավորված են հետևյալ հաջորդականությամբ՝ Մերկուրի (Փայլածու), Վեներա (Արուսյակ), Երկիր, Մարս (Հրատ), Յուպիտեր (Լուսնթագ), Սատուրն (Երևակ), Ուրան, Նեպտուն։ Մոլորակները լուսավորվում են Արեգակից ընկնող ճառագայթներով, ինչի շնորհիվ էլ աստղալից երկնքում տեսանելի են լինում։ Յուպիտերն ու Սատուրնը կարելի է դիտել միայն հեռադիտակով կամ աստղադիտակով, իսկ մյուսները՝ նաև անզեն աչքով։ Յուպիտերը, Մարսն ու Սատուրնը երևում են ամբողջ գիշեր։
Մոլորակներից շատերի շուրջ պտտվում են իրենցից անհամեմատ փոքր մարմիններ, որոնց անվանում են բնական արբանյակներ։ Օրինակ՝ Երկրի բնական արբանյակն է Լուսինը, Մարսինը՝ Ֆոբոսն ու Դեյմոսը։
Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը Յուպիտերն է։ Այն ունի 58 արբանյակ։
Լուսինը Երկրի շուրջը պտտվող երկնային մարմին է, և այդ պատճառով դրան անվանում են Երկրի բնական արբանյակ: Լուսինն իր ծավալով մոտ 50 անգամ փոքր է երկրագնդից: Երկրից Լուսնի հեռավորությունը մոտ 385000 կմ է: Լուսինը Երկրի շուրջ մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 27 օր և 7 ժամում: Ճիշտ նույնքան ժամանակում նա մեկ պտույտ է կատարում նաև իր առանցքի շուրջը: Դա է պատճառը, որ Երկրից Լուսինը միշտ մեզ երևում է միայն մի կողմով:
Լուսինը սեփական լույս չունի: Մենք Լուսինը տեսնում ենք, որովհետև Արեգակի լույսն ընկնում է նրա վրա և անդրադառնում դեպի մեզ: Երկրի շուրջը պտույտի հետևանքով՝ Լուսնի տեսանելի մասն անընդհատ փոփոխվում է, և մեզ երևում է տարբեր չափերով:
Մոտավորապես մեկ ամսվա ընթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աստիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետև սկսում է փոքրանալ: Այդ գործընթացը պարբերաբար կրկնվում է:
Արեգակնային համակարգի մեջ են ներառվում նաև մի շարք այլ մարմիններ, որոնցից են գիսավորներն ու ասուպները:
Գիսավորները երկնային մարմիններ են, որոնք կազմված են միջուկից և երկար գեսից՝ պոչից (այստեղից է առաջացել անվանումը): Գիսավորները ձգված հետագծով պտտվում են Արեգակի շուրջը՝ պարբերաբար մոտենալով և շատ հեռանալով նրանից:
Գիսավորի միջուկը կազմված է սառցակտորներից և քարի ու մետաղների խառնուրդից: Արեգակից հեռու դիրքում գիսավորի միջուկի ջերմաստիճանը շատ ցածր է՝ մոտ -260 0C աստիճան: Արեգակին մոտենալիս գիսավորի միջուկն աստիճանաբար տաքանում է, և նրա նյութը սկսում է գոլորշանալ: Միջուկի շուրջն առաջանում է գազի և փոշու խառնուրդ: Արեգակի ճառագայթման ազդեցությամբ այդ խառնուրդն սկսում է հեռանալ միջուկից՝ առաջացնելով երկար, թափանցիկ պոչ: Գիսավորի պոչը միշտ ուղղված է դեպի Արեգակից դուրս: Որքան գիսավորը մոտենում է Արեգակին, այնքան նրա պոչը երկարում է և կարող է հասնել մինչե տասնյակ միլիոն կիլոմետրերի:
Արեգակից հեռանալիս գիսավորի պոչը աստիճանաբար անհետանում է:
Առավել նշանավոր է անգլիացի աստղագետ Հալեյի պատվին անվանված գիսավորը, որն Արեգակին մոտենում է մոտավորապես 75 տարին մեկ անգամ:
Հաջորդ անգամ այդ գիսավորը Երկրից անզեն աչքով կերևա 2061 թվականին:
Ասուպներ: Մութ գիշերը երկնքում, բացի աստղերից, հաճախ կարելի է տեսնել դեպի ներքև շարժվող լուսարձակող մարմիններ: Հնում չիմանալով, թե ինչ են այդ մարմինները, մարդիկ դրանք անվանել են «ընկնող աստղեր»: Իրականում դրանք ոչ մի կապ չունեն աստղերի հետ:
Տիեզերական տարածության մեջ միշտ շարժվում են տարբեր չափեր ունեցող բազմաթիվ կարծր մարմիններ: Դրանց մի մասը, մեծ արագությամբ մտնելով Երկրի մթնոլորտ, վերջինիս հետ շփման հետևանքով շիկանում և լրիվ այրվում է՝ երկնքում թողնելով լուսավոր հետքեր: Այդ մարմիններն անվանում են ասուպներ:
Եթե մթնոլորտ մտնող մարմնի զանգվածը բավականաչափ մեծ է, ապա նա չի հասցնում լրիվ այրվել և ընկնում է Երկրի վրա: Այդ մարմինները կոչվում են երկնաքարեր: Երկնաքարերը սովորաբար անվանում են այն վայրի անունով, որտեղ դրանք ընկել են: Երկրի վրա հայտնաբերված երկնաքարերի մեծ մասն ունի մի քանի գրամից մինչև մի քանի կիլոգրամ զանգված: Հայտնաբերվածներից առավել խոշոր է Աֆրիկայում ընկած Գոբայի երկնաքարը, որի զանգվածը 60 տոննա է:
Հարցեր
1․ Ի՞նչ է տիեզերքը։
Տիեզերքը դա մի մեծ եզր է որտեղ կան շատ աստղեր և մոլորակներ
2․ Թվարկիր մոլորակները։ Ո՞ր մոլորակում բուսական և կենդանական աշխարհ կա։
Մերկուրի, Վեներա, Երկիր, Մարս, Յուպիտեր, Սատուրն, Ուրան և Նեպտուն։
Միայն երկիրը։
I cooked dinner for my family. I didn’t cook dinner for my family. Did I cook dinner for my family?
She washed the dishes after lunch. She didn’t wash the dishes after lunch. Did she wash the dishes after lunch?
We lived in that house for five years. We didn’t live in that house for five years. Did we live in that house for five years?
He finished his homework early. He didn’t finish his homework early. Did he finish his homework early?
They started the lesson at 9 a.m. They didn’t start the lesson at 9 a.m. Did they start the lesson at 9 a.m?
I walked to school yesterday. I didn’t walk to school yesterday. Did I walk to school yesterday?
She opened the window. She didn’t open the window. Did she open the window?
We talked about the problem. We didn’t talk about the problem. Did we talk about the problem?
He helped his friend with homework. He didn’t help his friend with homework. Did he help his friend with homework?
They played games after school. They didn’t play games after school. Did they play games after school?
I visited the museum last week. I didn’t visit the museum last week. Did I visit the museum last week?
She called her friend in the evening. She didn’t call her friend in the evening. Did she call her friend in the evening?
We enjoyed the party yesterday. We didn’t enjoy the party yesterday. Did we enjoy the party yesterday?
He painted a beautiful picture. He didn’t paint a beautiful picture. Did he paint a beautiful picture?
They watched TV after dinner. They didn’t watch TV after dinner. Did they watch TV after dinner?
I needed some help with my homework. I didn’t need some help with my homework. Did I need some help with my homework?
She loved the gift. She didn’t love the gift. Did she love the gift?
We listened to music all night. We didn’t listen to music all night. Did we listen to music all night?
He traveled to another city last month. He didn’t travel to another city last month. Did he travel to another city last month?
They waited for the bus. They didn’t wait for the bus. Did they wait for the bus?
I learned a new word yesterday. I didn’t learn a new word yesterday. Did I learn a new word yesterday?
She smiled at the teacher. She didn’t smile at the teacher. Did she smile at the teacher?
We arrived at school early. We didn’t arrive at school early. Did we arrive at school early?
He jumped over the fence. He didn’t jump over the fence. Did he jump over the fence?
They looked at the stars. They didn’t look at the stars. Did they look at the stars?
Բազմած լուսնի նուրբ շողերին,
Հովի թևին՝ թըռչելով՝
Փերիները սարի գըլխին
Հավաքվեցին գիշերով։
— Եկե՜ք, քույրե՜ր, սեգ սարերի
Չըքնաղագեղ ոգիներ,
Եկե՜ք, ջահել սիրահարի
Սերը ողբանք վաղամեռ։
Առաջադրանքներ
1․ Դու՛րս գրիր հատվածից քեզ անծանոթ բառերը, դրանք փորձիր բացատրական բառարանով բացատրել։ Չըքնաղագեղ-չափազանց գեղեցիկ։
2․ Բանաստեղծական քառատողերից գտի՛ր և դու՛րս գրիր գործողություն ցույց տվող բառերը։
Թըռչելով, Հավաքվեցին, ողբանք,
3․Դու՛րս գրիր պատկերավորման միջոցները(մակդիր, համեմատություն, փոխաբերություն):
Նուրբ (շողերին)
Սեգ (սարերի)
Չըքնաղագեղ (ոգիներ)
Բազմած լուսնի շողերին
3. «Փերիները սարի գըլխին hավաքվեցին գիշերով…» նախադասությամբ հետաքրքիր, անհավանական փոքրիկ պատմություն հորինիր
Փերիները սարի գըլխին hավաքվեցին գիշերով և պատմում էին թե ում են նրանք սիրահարվել բոլորը սիրահարվել էին մի մարդու բայց այդ մարդը նրանց չէր սիրում նա սիրում էր ուրիշին։—————————————————————————
Հատված 2 — Հ․ Թումանյանի « Անուշ » պոեմից
— Եկե՜ք, քույրե՜ր, սեգ սարերի
Չըքնաղագեղ ոգիներ…
Ու փերիներն էսպես տըխուր
Երգում էին ողջ գիշեր։
Կանչում էին հըրաշալի
Հընչյուններով դյութական,
Ու հենց շողաց ցոլքն արևի՝
Անտես, անհետ չըքացան։
Առաջադրանքներ
1․ Դու՛րս գրիր հատվածից քեզ անծանոթ բառերը, դրանք փորձիր բացատրական բառարանով բացատրել։
2․ Հատվածից դու՛րս գրիր գոյականները, որոշիր՝ անձնանիշ են, թե՞ իրանիշ։
ոգիներ-իրանիշ,
արև-իրանիչ
փերիներն-անձնանիշ։
3․ Դու՛րս գրիր ածականները։
հըրաշալի, սեգ։
Առաջադրանքներ սովորողների համար․ Պարզ զեղչեր
1․Ապրանքը արժեր 5000 դրամ,դարձավ 4000 դրամ։Քանի՞ տոկոս զեղչվեց։
20%
2․10000 դրամ ապրանքի վրա կիրառվում է 20% + 10% զեղչ։Հաշվել վերջնական գինը
7000
3․12000 դրամ → 30% հետո 30%։Արդյո՞ք սա 60% է
ոչ։
4. 10000 դրամ → 25% + 25%։Համեմատիր 50% զեղչի հետ
հավասար են։
5. Ո՞րն է ավելի շահավետ
ա)40% զեղչ
բ )30% + 10%
Բացատրել
տարբերակ Ա
6․Ընտրիր ճիշտ տարբերակը
ա)15000 դրամ՝ 20% զեղչ
բ)18000 դրամ՝ 30% զեղչ
7․ Ո՞րն է ավելի էժան վերջում
ա)10000 դրամ → 50%
բ)10000 դրամ → 30% + 20%
Նույնն են, թե ոչ
Իրական կյանքի խնդիրներ
8․Խանութում գրված է՝ «70% զեղչ» ապրանքի գինը եղել է 30000 դրամ։Որքա՞ն է նոր գինը։
9000:
9․ Ապրանքը սկզբում եղել է 10000 դրամ, բարձրացրել են մինչև 12000,
ապա իջեցրել 20% զեղչ։Իրականում շահել ենք, թե ոչ
Այո շահել ենք։
«Խաբկանքի» հարցեր
10․ Ճի՞շտ է, թե սխալ
30% + 20% = 50% զեղչ
սխալ
11 ․Ճի՞շտ է, թե սխալ։Երկու անգամ 25% զեղչը հավասար է 50%-ի
այո
12 ․Ինչու՞ են խանութները գրում 9990 դրամ, ոչ թե 10000
Որեվհետև դա ավելի գրավիչ է երևում։
Սիրելի սովորող ․
«Հորինիր քո սեփական զեղչը, որը թվում է մեծ, բայց իրականում այդքան էլ չէ»
15 000 + 10000 = 20%
Сейчас такое время, когда практически все взрослые говорят, что новое поколение совсем
другое и сильно отличается от старого . Во многих случаях так и есть, но, всё равно, всегда
есть вещи, которые связывают оба поколения.
Связь младших поколений со старшими и знание своих корней помогает в жизни, наполняет
ее смыслом и осознанностью. Связь между поколениями существовала всегда, и она будет
существовать вечно. Без этой связи человек не сможет перенять опыт потомков и построить
новую жизнь, учитывая многие ошибки и успехи своих предшественников.
Сейчас мы не можем представить свою жизнь без информационных технологий. А было
так во время наших родителей ? Нет , так не было։ они не были зависимы от гаджетов. Но я
точно могу сказать, что тогда и у них были вещи, без которых и они не представляли жизнь.
Так что, это просто знак, что время идёт и интересы поколений быстро меняются. Но важна
связь между прошлым, настоящим и будущим: когда элементы прошлого сохраняются и
переносятся в настоящее, а затем передаются потомкам .
Связью между поколениями выступают традиции . И как видим, мы до сих пор стараемся
сохранить наши традиции. Наша школа, также, частично славится именно этим. Мы
помним и танцуем танцы, которые танцевали наши предки, мы помним и поём песни,
которые пели наши предки. Мы знаем нашу историю и помним кем были наши предки, и
тем самым, мы сохранили и сохраняем связь поколений.
Вопросы для обсуждения։
Выполнение заданий։